Vast kozijn op maat

Een vast kozijn heeft geen scharnier, geen kruk en geen kier die kan tochten: het glas zit rondom vast in het kader. Dat maakt het de goedkoopste vakvorm die er is, want er gaat geen draai-kiepbeslag, geen kruk en geen extra dichting in. Kies dit vak als de plek geen ventilatie nodig heeft — een badkamerraam met een aparte afzuiging, een trapgat, of een vak naast een deur die al genoeg lucht binnenlaat.

De standaardmaat is 1500 × 1500 mm, maar dat is een startpunt en geen grens: in de configurator stel je je eigen breedte en hoogte in. Omdat er geen beslag in zit, is een vast kozijn ook de vorm die het breedst en het hoogst kan zonder dat er een vleugel is die te zwaar wordt om te bedienen — die grens speelt hier gewoon niet.

Een goede plek voor een vast kozijn is een plek waar je toch al niet bij het raam komt: hoog in een trapgat, boven een kast, of een vak dat samen met een deur of een draaikiepraam in één kozijn zit. Daar telt licht zwaarder dan bereik, en het scheelt onderhoud — er is geen beslag dat na jaren stroef gaat of een dichting die vervangen moet worden. In een slaapkamer of een woonkamer waar je zelf de lucht wilt regelen is een vast kozijn juist de verkeerde keuze, want er is geen enkele manier om er achteraf ventilatie aan toe te voegen zonder het element te vervangen.

Vergeleken met de andere kozijnen in deze groep is dit het enige zonder enige opening. Kozijn met vaste vleugel toont hetzelfde beeld als een draaikiepraam maar gaat ook niet open — kies die als je liever de suggestie van een bewegend deel behoudt. Vast kozijn met bovenlicht is dezelfde vaste vorm, maar dan in twee vakken boven elkaar voor een smallere, hogere opening. Zodra er wél ventilatie bij moet, is Draairaam de eenvoudigste stap omhoog: minder beslag dan een draaikiepraam, maar met een volledige opening in plaats van alleen een kier.

Bij bestelling meet je op de buitenmaat van het kozijn en niet op de dagmaat van een eventueel stelkozijn — dezelfde regel als bij elk ander vak in onze samenstellingen. Bij een vast kozijn is dat meten in zekere zin eenvoudiger dan bij een draaiend vak: er is geen vleugel die op maat moet vallen binnen het kader, alleen het glas dat rondom in de sponning valt. Een kleine afwijking in de opening is dus minder kritisch dan bij een draaikiepraam, waar de vleugel precies moet spelen.

Kleur en afwerking kies je bij een vast kozijn net als bij elk ander vak: elke RAL-kleur bij aluminium, en bij kunststof een folie- of kernkleur uit de kaart die het profiel voert. Omdat er geen vleugel is die apart moet aansluiten op het kader, valt het kleurverschil tussen kader en vleugel hier weg — iets wat bij een draaikiepraam soms net zichtbaar is langs de sponning. Wie een strak, egaal kleurvlak zoekt zonder enige onderbreking door beslag of een vleugelnaad, krijgt dat het makkelijkst met een vast kozijn. Onderhoud beperkt zich tot het glas zelf en de buitenzijde van het kader; er is geen scharnier dat na jaren stroef kan gaan, geen dichting rond een vleugel die slijt, en geen sluitwerk dat vastloopt. Dat maakt een vast kozijn ook de voorspelbaarste keuze voor een plek die je zelden of nooit onderhoudt, zoals hoog in een trapgat of in een schuur waar je niet elk jaar langsloopt om beslag te smeren.

In een renovatie is een vast kozijn vaak de goedkoopste manier om een bestaande, niet meer functionerende opening opnieuw in te vullen zonder de indeling van de kamer te veranderen — je vervangt simpelweg glas en kader zonder na te denken over beslag dat moet aansluiten op de rest van de gevel. Bij nieuwbouw is het net zo vaak een bewuste designkeuze: architecten zetten grote vaste vlakken in om een gevel strak en modern te houden, met ventilatie geconcentreerd in een kleiner aantal openende delen elders. Beide toepassingen delen dezelfde reden om voor deze samenstelling te kiezen: minder onderdelen die kunnen slijten, en een prijs die vrijwel volledig in het glas en het kader zit.

Op het punt van inbraakwerendheid is een vast kozijn moeilijker te forceren dan een draaiend vak: er is geen scharnier of sluitpunt waar een breekijzer aangrijpt, alleen het glas zelf. Kies je voor een vak op de begane grond, dan is het glastype de plek waar je die extra weerstand haalt — een gelaagd of veiligheidsglas biedt daar meer dan standaard dubbelglas.

Denk bij het bestellen ook aan de glaskeuze: bij een vast kozijn is triple glas zonder gevolgen voor het gewicht op scharnieren te kiezen, omdat er nergens beslag is dat het extra gewicht moet dragen. Dat maakt een vast kozijn een logische plek om de zwaarste, best isolerende glasopties toe te passen als je ergens in de gevel op isolatie wilt inzetten.

Twijfel je nog, gebruik dan de vergelijking met de andere samenstellingen in deze groep hierboven om te bepalen welke indeling het beste bij jouw situatie past.